Voorbij de Grens (1)

Ver gaan. Vergaan. De grens ligt in Voorbij de Grens soms erg dicht.

Mensen met een handicap, die het team uitmaken in dit survivalprogramma, zijn het gewoon.

De grens ligt in het dagelijks leven niet dichter, dan in de hel van Nicaragua. Natuurelementen zijn het, in plaats van cultuurelementen, maar daarom niet hardnekkiger.

Zeven weken lang kijkt Zeegroen naar het verslag van deze buitengewone trektocht. Tien mensen met een fysieke of zintuiglijke handicap trekken door Nicaragua, samen met fotografe Lieve Blancquaert.

Vanavond zond Eén de eerste aflevering uit. Heel wat gevoelens en kritische bedenkingen komen uiteraard naar boven bij zo’n programma. Zeker omdat ik zelf persoon met meervoudige handicap ben.

Dit programma lijkt een cross-over van survivalprogramma’s à la Expedition Robinson (hoewel het dating-aspect er wat minder in zit) en freakshows. Voorbij de grens is trouwens gebaseerd op het format van survival voor mensen met een handicap, genre Beyond Boundaries (dat aan de derde serie bezig is en vertoond wordt op BBC & Nederland 3).

Het freaky gehalte lijkt, alvast bij het begin van Voorbij de Grens, sterk geminimaliseerd.

Dit is geen Kris & Yves van Man Bijt Hond. Nochtans is dit ook geen gemengde groep mensen (met en zonder handicap). Het gaat het vooral om blanke mensen met fysieke beperkingen. Geen mensen met een verstandelijke beperking of ontwikkelingshandicap. Het medisch verhaal wordt ook hier sterk in kaart gebracht. De mensen zonder handicap zijn hier superieur, lopen mee buiten beeld of zijn fotografe of mental-coach.

De caractère tussen mensen met en zonder handicap zou ook interessante, misschien zelfs onthutsend onthullende televisie opleveren. Wat ook opvalt is dat zeven op tien deelnemers een verworven beperking hebben, wat hun ingesteldheid volgens mij sterk bepaalt. Hun referentiekader zit vrij dicht bij die van de gemiddelde tv-kijker. In die zin valt het groeiende isolement van de dove deelnemer (die overigens de belangrijkste rol speelt) sterk op. Hij heeft niet de grootste mond maar wel de belangrijkste inbreng.

Wat van bij het begin opvalt is, zoals Lieve Blancquaert juist opmerkt, de banden die de groepsleden smeden.

Ik zou ze niet echt hecht noemen. Ze zijn wel intens verenigd in een streven, niet zozeer in aanvaarding van elkaars beperkingen. Dat komt misschien nog in de loop van de tocht.

Wat ook opvalt is dat elke individuele deelnemer eerst even zijn eigen grenzen wil verkennen, en dat elk van hen het nog flink moeilijk heeft met de handicap. Daarnaast zijn ze uiteraard bewonderenswaardig moedig om toe te stemmen voor een camera (en een bepaald bedrag aan euro’s) door de wildernis te trekken met wildvreemden. Het levert ook mooie televisie op een maandagavond: zwoegende mensen door de modder, terwijl wij comfortabel naar ons bed met witte lakens gaan.

De eerste aflevering toont behalve de ontmoeting, de kennismaking en ploeteren in en even voorbij de branding, hoe Sylvie een zonnesteek krijgt (uitdroging door de kleine gestalte – 1m05) en het flink benauwd krijgt en hoe mensen hun grenzen uittesten en daardoor de groep soms wat in problemen brengen.

De eerste aflevering toont uiteraard ook ontroerende momenten. Wanneer de groep terug in de bewoonde wereld komt en pintjes drinkt. Wanneer Jef, de dove deelnemer, vraagt niet te klappen maar met de handen te wuiven om te applaudisseren (erg herkenbaar voor mezelf).

Voor de rest valt ook het machogedrag van de rolstoelers op, maar dat is meer dan menselijk. Met triatleet Marc Herremans als peter kan dat natuurlijk ook nooit veraf zijn. Uiteindelijk een geslaagde aflevering, die voldoende evenwicht hield naar mijn gevoel. Benieuwd wat het volgende keer wordt.