De weg naar een tevreden leven is vaak de weg van de meeste weerstand. Zo zien we in onze samenleving een aantal drempels tot tevredenheid.
Sommige mensen blijven de genoegdoening altijd maar voor zich uit schuiven. Ze kunnen pas echt van hun leven genieten als hun inkomen verzekerd is door een vastbenoemde functie, ze een gekocht en afbetaald huis hebben, er getrouwde kinderen met kleinkinderen op kerstavond aan tafel aanschuiven of ze voldoende op de spaarrekening hebben staan. Deze mensen hebben altijd wel een smoes om het leven pas later positief te kunnen zien. Voorlopig werken ze er hard aan voort, ‘in het zweet Uws aanschijns’.
Anderen mensen komen er maar niet toe te genieten door de schuld van de anderen. Het ligt aan andere mensen dat zij niet het positieve kunnen zien van hun leven. Ze staan niet op goede voet met hun kinderen, hun man kruipt steeds weer achter die computer, hun vrouw reageert depressief, de bomen van de buren nemen de zon weg. Ze willen het positieve wel zien maar het zicht wordt door anderen belemmerd.
Aansluitend zijn er zij die het positieve niet kunnen pakken omdat ze vinden dat onze samenleving verrot is. De klassieke klagers kortom. Ze vinden dat we leven in een egoïstische, narcistische samenleving waar alleen het eigenbelang en de weigering de eigen problemen aan te pakken centraal staat.
Kortom, mensen hebben het niet goed voor met elkaar. De wereld is ziek tot in het diepst van haar wortels. Verrot tot en met. Meer nog, er is zowel te weinig natuur als cultuur, de religies gaan ten onder aan interne decadentie, mensen zijn niet langer dankbaar tegenover vorige generaties en denken te weinig aan de toekomst. Het ontbreekt de anderen volgens hen vooral aan een holistische kijk op dit universum.
Maar eigenlijk zijn het vooral deze mensen die een probleem hebben : zij kunnen niet genieten omdat ze zo gefocust zijn op de negatieve praktijken in deze wereld en verpesten voornamelijk hun eigen humeur en dat van anderen. Een beetje maatschappijkritiek kan geen kwaad maar ‘alles met mate’.
Een andere mogelijkheid is dat mensen niet kunnen genieten omdat ze nergens de zin nog van inzien. Ze weten niet waar ze het allemaal nog voor doen. Verveeld met hun leven, hebben zij het allemaal al eens eerder gezien, meegemaakt en zijn ze doodmoe van nieuwe uitdagingen. Voor hen heeft alles zijn glans verloren en heeft het leven niets meer te bieden. Veelal lijden zij aan een vorm van depressie.
Een andere reden dat bepaalde mensen niet kunnen genieten van het leven is omdat ze lijden aan een negatief zelfbeeld.
Dit zijn mensen die hun eigen beperkingen, vaak affectief of communicatief, niet accepteren, en zich volledig wegcijferen om mee te doen. Meer nog, ze voelen zich schuldig dat ze niet genoeg hun best doen om erbij te horen. Ze vinden dat ze niet mogen genieten omdat ze anders het gevoel hebben het leven niet serieus te nemen. Leven is afzien, dus als je niet afziet, ben je niet volwassen. Want het is nu eenmaal je verdomde morele plicht om niet te genieten.
Een extremere vorm hiervan is dat mensen niet kunnen genieten omdat ze denken dat de wereld zonder hun ‘fantastische inspanningen’ zou instorten. Het zijn mensen die er een sport van maken zich ten koste van anderen hoger in te schalen, omdat zij de enigen zijn die het leven echt serieus nemen. Ze genieten niet omdat zij vinden dat ze het voorbeeld moeten geven.
Hun buurman verspreidt zijn energie meer tussen persoonlijke ontwikkeling, gezin, reizen, huishouden en werk … maar ‘het zal hem vroeg of laat wel zuur opbreken’. De meeste mensen, vinden ze, hebben echt geen enkel gevoel van maatschappelijke verantwoordelijkheid en beseffen niet wie er uiteindelijk voor de kosten opdraait.
Maar uiteindelijk belanden we toch allen onder de grond, en kan ieder maar inspanningen doen naar eigen bestvermogen. En genieten van de tijd dat we hier zijn.
Geïnspireerd door Wijnberg & Hollander – Hink Stap Sprong naar het geluk: de weg van de meeste weerstand (Aramith, 1992)
